Kullanıcılar bir soruya cevap ararken artık yalnızca on mavi bağlantıya bakmıyor. ChatGPT, Gemini, Perplexity veya Google'ın yapay zekâ özetleri soruyu doğrudan yanıtlıyor ve yanıtın altında birkaç kaynak gösteriyor. Bu kaynaklardan biri olmak, markalar için yeni bir görünürlük alanı yaratıyor. Bu alanda yapılan çalışmanın adı GEO.
GEO'nun tanımı
GEO (Generative Engine Optimization, Türkçesiyle üretken motor optimizasyonu), bir web sitesinin içeriğini ve markanın dijital varlığını, büyük dil modellerine dayalı yanıt motorlarının anlayabileceği, doğrulayabileceği ve yanıtlarında alıntılayabileceği şekilde yapılandırma çalışmasıdır.
Terim, Princeton Üniversitesi ve diğer kurumlardan araştırmacıların 2023'te yayımladığı "GEO: Generative Engine Optimization" makalesiyle yaygınlaştı. Makalenin özetine göre araştırmacıların önerdiği yöntemler, üretken motor yanıtlarındaki kaynak görünürlüğünü kendi test ortamlarında %40'a varan oranda artırdı. Kaynak göstermek, alıntı eklemek ve istatistik kullanmak test edilen etkili yöntemler arasındaydı.
GEO ile SEO arasındaki fark
| SEO | GEO | |
|---|---|---|
| Hedef | Arama sonuç sayfasında sıralama | Yapay zekâ yanıtında kaynak olarak yer alma |
| Kullanıcı davranışı | Sonuçlara tıklayıp karşılaştırma | Yanıtı okuyup gerekirse kaynağa gitme |
| Temel sinyaller | Alaka, otorite, teknik sağlık | Alaka, doğrulanabilirlik, varlık netliği, alıntılanabilirlik |
| Ölçüm | Search Console, sıralama takibi | Soru seti bazlı görünürlük takibi, referans trafiği |
Önemli bir not: Google, yapay zekâ özelliklerinde görünmek için standart SEO en iyi uygulamalarının ötesinde ek bir teknik gereklilik olmadığını belirtiyor. Yani iyi bir GEO çalışması, sağlam bir SEO temeli olmadan mümkün değil.
Üretken motorlar bir kaynağı neden seçer?
Motorların iç işleyişi tam olarak açık değil; ancak araştırmalar ve platformların kendi açıklamaları bazı ortak ilkelere işaret ediyor:
- Soruya doğrudan cevap: İlk paragrafında soruyu net şekilde yanıtlayan içerikler özetlenmeye daha uygundur.
- Doğrulanabilirlik: Birincil kaynağa bağlanan, tarih ve yazar bilgisi olan içerikler güven sinyali verir.
- Yapı: Anlamlı başlıklar, listeler ve tablolar içeriğin parçalanıp alıntılanmasını kolaylaştırır.
- Varlık netliği: Markanın kim olduğu, ne yaptığı ve hangi konularda uzman olduğu site genelinde ve dış kaynaklarda tutarlı olmalıdır.
- Erişilebilirlik: Botların içeriğe teknik olarak ulaşabilmesi gerekir.
Uygulanabilir 7 adım
1. Soru haritası çıkarın
Müşterilerinizin satın alma öncesinde sorduğu soruları listeleyin: satış ekibinize, müşteri hizmetleri kayıtlarına ve Search Console'daki soru biçimli sorgulara bakın. GEO çalışmasının ölçüm birimi bu soru setidir.
2. Her sayfaya "kısa cevap" ekleyin
Önemli sayfaların başına, sayfanın ana sorusunu 40-60 kelimede doğrudan yanıtlayan bir özet koyun. Bu sitede her hizmet sayfasının başındaki "Kısaca" kutusu bu amaçla tasarlandı.
3. Kaynak gösterin
Her istatistiği ve iddiayı birincil kaynağa bağlayın. Kaynaksız rakamlar hem kullanıcı hem de motorlar için güven kaybıdır.
4. Yapılandırılmış veriyi bir varlık grafiği olarak kurun
Organization, WebSite, Service, Article, Person ve FAQPage işaretlemelerini tek tek değil, birbirine @id ile bağlı bir grafik olarak kurgulayın. Böylece "bu hizmeti bu kurum sunar, bu yazıyı bu kişi yazdı" ilişkileri makine tarafından okunabilir olur.
5. Yapay zekâ botlarının erişimini bilinçli yönetin
OpenAI; arama için OAI-SearchBot, model eğitimi için GPTBot ve kullanıcı isteğiyle sayfa ziyaret eden ChatGPT-User gibi farklı botlar kullandığını belgeliyor. Google tarafında ise Google-Extended belirteci, içeriğinizin Gemini modellerinin eğitiminde kullanılmasını kontrol eder ve Google Arama'daki görünürlüğünüzü etkilemez. robots.txt kurallarınızı her botun amacını bilerek yazın.
6. llms.txt dosyası ekleyin
llms.txt, Jeremy Howard tarafından Eylül 2024'te önerilen ve sitenin özetini büyük dil modellerine Markdown formatında sunan bir standarttır. Henüz tüm motorlar tarafından resmî olarak desteklenmiyor; ancak kurulum maliyeti çok düşük olduğu için eklemenizi öneriyoruz. Bu sitenin dosyasını /llms.txt adresinde görebilirsiniz.
7. Marka bahislerini artırın
Üretken motorlar yalnızca sizin sitenize bakmaz. Sektör yayınlarında, karşılaştırma içeriklerinde ve topluluk platformlarında markanızın doğru bağlamda anılması, önerilme olasılığınızı destekler.
GEO nasıl ölçülür?
Klasik sıralama takibi burada yeterli değil. Pratik bir yöntem:
- 20-50 soruluk sabit bir soru seti belirleyin.
- Bu soruları düzenli aralıklarla farklı motorlarda sorun ve markanızın yanıtta geçip geçmediğini, kaynak olarak gösterilip gösterilmediğini kaydedin.
- GA4'te chatgpt.com, perplexity.ai, gemini.google.com gibi referans kaynaklarından gelen trafiği ayrı bir kanal grubu olarak izleyin.
Yapay zekâ yanıtları kişiye, konuma ve zamana göre değişebilir. Tek bir ekran görüntüsünden sonuç çıkarmayın; eğilimleri takip edin.
Kaynaklar
- Aggarwal ve diğerleri, GEO: Generative Engine Optimization, arXiv, 2023
- Google Search Central, AI features and your website
- OpenAI, Overview of OpenAI Crawlers
- Google Search Central, Google'ın yaygın tarayıcıları (Google-Extended)
- llms.txt önerisi
