Oto ekspertiz işletmesi açmayı düşünüyorsanız işe atölye, cihaz ya da tabela ile değil, mevzuatla başlamanız gerekir. Çünkü bugün ekspertiz raporlarının önemli bir kısmı, kanunun galerilere getirdiği bir zorunluluktan doğuyor ve bu raporu kimin düzenleyebileceği de yönetmelikle belirlenmiş durumda. Bu rehberde yürürlükteki kuralları, TSE belgesi sürecini, işyeri ruhsatını, vergi kaydını ve Ticaret Bakanlığı'nın henüz taslak aşamasındaki yeni ekspertiz yönetmeliğini resmi kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.
Yürürlükteki çerçeve: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik
Ekspertiz işinin bugünkü yasal temeli, 27 Ağustos 2024 tarihli ve 32645 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'tir. Ekspertiz raporunu düzenleyen 16. madde, yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Maddenin girişimciyi doğrudan ilgilendiren hükümleri şunlardır:
- Kim rapor almak zorunda? Taşıt ticareti yapan işletmeler, tescil belgesindeki araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtları satmadan önceki on gün içinde ekspertiz raporu alır. TSE hizmet yeterlilik belgesine sahip ekspertiz işletmesi bulunmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler bu zorunluluğun dışındadır.
- İstisna: Model yılına göre sekiz yaşın veya 160.000 kilometrenin üzerindeki taşıtlar için rapor alınması zorunlu değildir.
- Raporu kim düzenleyebilir? Yönetmeliğe göre rapor, "ilgili standarda göre verilen TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan" ekspertiz işletmeleri tarafından düzenlenir.
- Nüsha ve saklama: Rapor üç nüsha düzenlenir, ikisi satıcı işletmeye verilir. Rapor, satıcı işletme ve ekspertiz işletmesi tarafından en az beş yıl saklanır.
- Raporun asgari içeriği: Taşıtın marka, tip, model yılı ve kilometresi; raporu düzenleyen işletmenin hizmet yeterlilik belgesi numarası ile ticari işletmelerde MERSİS numarası ve ticaret unvanı, esnaf işletmelerinde ise ESBİS'e kayıtlı işletme adı ve sahibinin kimlik bilgileri; raporu alan galerinin bilgileri ve TSE'nin ilgili standardında belirlenen diğer hususlar.
- Sorumluluk: Ekspertiz işletmesi, rapordaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumludur; tüketicinin 6502 sayılı Kanun'dan doğan hakları saklıdır.
Madde ayrıca Ticaret Bakanlığı'na; diğer araç sınıflarını, rapordaki bilgileri, işletme niteliklerini, yükümlülükleri ve ücret üst sınırını belirleme yetkisi verir. Bu yetkinin nasıl kullanılmak istendiğini aşağıdaki taslakta görüyoruz.
Bu tablodan çıkan sonuç açık: Bugün ekspertiz işletmesi kurmanın merkezinde TSE hizmet yeterlilik belgesi var. Yönetmelik, raporda hem MERSİS'e kayıtlı ticari işletmeleri hem ESBİS'e kayıtlı esnaf işletmelerini saydığı için işletmeyi şirket ya da esnaf olarak kurmak mümkün görünüyor; hangi yapının size uygun olduğuna mali müşavirinizle birlikte karar vermelisiniz.
Taslak düzenleme: Motorlu Kara Taşıtı Ekspertiz Hizmetleri Hakkında Yönetmelik
Bu bölümde anlatılanlar yürürlükte değildir; görüşe açılmış bir taslağın içeriğidir ve nihai metin farklı olabilir.
İstanbul Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği'nin (İSTESOB) 11 Mayıs 2026 tarihli 112 numaralı genelgesine göre taslak, Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a dayanılarak hazırlanmış ve meslek kuruluşlarının görüşüne açılmıştır; görüşlerin 22 Mayıs 2026'ya kadar iletilmesi istenmiştir. Bu yazının hazırlandığı tarihte taslağın Resmî Gazete'de yayımlandığını tespit edemedik. Yatırım kararı vermeden önce güncel durumu Ticaret Bakanlığı'ndan veya bağlı olduğunuz odadan teyit edin.
Genelgenin ekindeki taslak metinde öngörülen başlıca hükümler şunlar:
Yetki belgesi
- Taslağın 5. maddesine göre yetki belgesi olmadan ekspertiz hizmeti verilemeyecek ve rapor düzenlenemeyecek. Belge her işletme ve her şube için ayrı düzenlenecek, devredilemeyecek ve il ticaret müdürlüğü tarafından Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi üzerinden verilecek.
- 6. maddede sayılan şartlar: gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak; meslek odasına kayıtlı olmak; oda ve vergi kayıtlarındaki faaliyet konuları arasında teknik muayene veya test ve analiz faaliyetinin bulunması; hizmet yeterlilik belgesi; geçerli mesleki sorumluluk sigortası; her iş yeri teknik sorumlusunun mesleki yeterlilik belgesine sahip olması; iş yerinin ikamet veya başka bir faaliyet için kullanılmaması.
- İşletme sorumlusu için on sekiz yaşını doldurmuş olmak, en az ilköğretim mezunu olmak ve taslakta sayılan suçlardan hüküm giymemiş olmak şartları aranacak.
Personel tanımları
Taslak, iş yeri teknik sorumlusunu ekspertiz işletmesinde iş sözleşmesiyle çalışan ve teknik süreçlerin yönetimi ile raporların onaylanmasından sorumlu personel olarak tanımlıyor. Mesleki yeterlilik belgesi ise Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan "oto ekspertiz elemanı (Seviye 4)" ulusal yeterliliğine dayalı belge olarak tanımlanmış. İşletme sorumlusu bu belgeye sahipse teknik sorumluluğu kendisi de üstlenebilecek.
Rapor ve kayıt sistemi
- Bakanlık bünyesinde bir Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi kurulacak; raporlar bu sistem üzerinden ya da sistemle eş zamanlı veri aktaran yazılımlarla düzenlenecek. Sistemde kayıtlı olmayan raporlar geçersiz sayılacak.
- Her rapor tekil numara ve karekodla oluşturulacak, teknik sorumlu tarafından onaylanacak ve kaydedildikten sonra değiştirilemeyecek.
- Rapora düzenlendiği tarihten itibaren beş gün içinde sistem üzerinden itiraz edilebilecek; işletme itirazı en geç üç gün içinde sonuçlandıracak.
- İşletmeler güncel hizmet bedellerini iş yerinde ve varsa internet sitesinde ilan edecek, raporları beş yıl arşivleyecek.
Sorumluluk ve takvim
Taslağa göre işletmeler, rapordaki hata veya eksiklik nedeniyle oluşan değer farkından ya da onarım masrafından sorumlu olacak; bu sorumluluk öncelikle mesleki sorumluluk sigortası limitleri içinde karşılanacak. Taslakta yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak öngörülüyor; halihazırda faaliyette olan işletmelerin 1 Haziran 2027'ye kadar yetki belgesi alması gerekecek.
Yeni işletme açacaksanız bu taslak size şunu söylüyor: Planınızı yalnızca bugünkü şartlara göre değil, sigorta, belgeli teknik sorumlu ve dijital rapor sistemi gibi öngörülen şartlara göre de kurgulamanız riskinizi azaltır.
TSE hizmet yeterlilik belgesi süreci
TSE, hizmet yeterlilik belgelendirmesini (HYB) işletmelerin ve sundukları hizmetlerin ilgili Türk Standardına veya kriterlere uygunluğunu gösteren bir belgelendirme modeli olarak tanımlıyor. TSE'nin kendi sayfalarında anlatılan süreç şöyle:
- Firma yetkilisi kaydı: Önce TSE başvuru portalında (basvuruportal.tse.org.tr) kuruluşunuz adına firma yetkilisi olarak yetki talebinde bulunursunuz.
- Başvuru: Talep onaylandıktan sonra başvuruyu firma yetkilisi aynı portal üzerinden yapar.
- İnceleme ve belgelendirme: TSE uygunluk incelemesi yapar; uygun bulunan işletmeye belge düzenlenir.
- Gözetim ve yenileme: Belge sonrasında gözetim sürer. Süresi dolan belge için yine portal üzerinden uygun inceleme türü seçilerek yenileme başvurusu yapılır.
Ekspertiz için hangi standardın uygulandığını, standardın güncel şartlarını ve ücret tarifesini başvurudan önce doğrudan TSE'den öğrenin. Yürürlükteki yönetmelik raporda "TSE'nin ilgili standardı ile belirlenen diğer hususların" yer alacağını söylediği için standart metni, raporunuzun içeriğini de belirleyen belgedir; satın alıp okumadan atölye düzenine karar vermeyin. Taslak yönetmelik de hizmet yeterlilik belgesinin her işletme ve her şube için ayrı ayrı alınmasını öngörüyor.
Şirket kuruluşu ve vergi kaydı
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) işe başlama rehberine göre:
- Şirketler (anonim, limited): Ticaret sicil müdürlüğünde tescil yapıldıktan sonra bilgiler vergi dairesine elektronik ortamda aktarılır ve mükellefiyet kaydı açılır; ayrıca işe başlama bildirimi vermeye gerek yoktur.
- Gerçek kişiler: İşe başlama bildirimi, işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde vergi dairesine giderek, posta ile ya da İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden yapılır.
- Yoklama: Mükellefiyet tesis edildikten sonra vergi dairesi en geç 15 gün içinde işe başlama yoklaması yapar.
- Defterler: İşe başlayan mükellefler kullanacakları defterleri işe başlamadan önce tasdik ettirmek zorundadır.
Taslak, vergi ve oda kayıtlarındaki faaliyet konuları arasında teknik muayene veya test ve analiz faaliyetinin bulunmasını şart koymayı öngördüğü için faaliyet kodunu seçerken bu ifadeyi mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
Ruhsatın kanuni dayanağı 3572 sayılı Kanun'dur. Kanunun 3. maddesine göre ruhsatı belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeler, bunların dışında il özel idareleri, organize sanayi bölgelerinde ise bölge yönetimi verir. Ayrıntılar İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te düzenlenir.
Ekspertiz işletmesi açısından kritik nokta şu: Yönetmeliğin ekindeki gayrisıhhî müesseseler listesinin üçüncü sınıf bölümünde (8.15) "her türlü motorlu araç testi ve incelemesi yapan ekspertiz yerleri" ayrıca sayılmıştır. Yani ekspertiz yeri, sıradan bir dükkân değil, üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak ruhsatlandırılır. Yönetmeliğin 23. maddesine göre süreç şöyle işler:
- İşyerini yönetmelikteki kriterlere göre düzenledikten sonra, yönetmeliğin ekindeki başvuru/beyan formunu doldurup yetkili idareye verirsiniz.
- İdare insan sağlığı, çevre, yangın, iş güvenliği, trafik, imar ve kat mülkiyeti gibi düzenlemeleri esas alır.
- Başvuru kriterlere uygunsa ruhsat beş gün içinde düzenlenir; işyeri bir ay içinde kontrol edilir.
- Sonradan aykırılık tespit edilirse bir defaya mahsus 15 gün süre verilir; giderilmezse ruhsat iptal edilip işyeri kapatılır.
Beyana göre verilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. Bu yüzden kira sözleşmesi imzalamadan önce, düşündüğünüz yerin imar durumunun ve yapı kullanım izninin bu faaliyete uygun olup olmadığını belediyenizin ruhsat birimine sorun.
Adım adım özet tablo
| Adım | Kurum | Belge / işlem |
|---|---|---|
| Şirket kuruluşu veya esnaf kaydı | Ticaret sicil müdürlüğü / ilgili meslek odası | Tescil, MERSİS veya ESBİS kaydı |
| Vergi kaydı | Vergi dairesi (GİB) | Mükellefiyet açılışı, işe başlama yoklaması, defter tasdiki |
| İşyeri ruhsatı | Belediye / il özel idaresi / OSB | Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese başvuru/beyan formu |
| Hizmet yeterlilik belgesi | TSE | Portal üzerinden başvuru, inceleme, belge |
| Yetki belgesi (taslak, yürürlükte değil) | İl ticaret müdürlüğü | Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi üzerinden başvuru |
| Mesleki sorumluluk sigortası (taslak şartı) | Sigorta şirketi | Geçerli poliçe |
Franchise mı, bağımsız mı?
Bu tamamen işletme kararıdır; mevzuat iki modeli birbirinden ayırmaz. Karar verirken şu soruları sorun:
- Belge kimin adına? Hizmet yeterlilik belgesi ve taslaktaki yetki belgesi işletme bazında. Taslak, belgenin her işletme ve şube için ayrı alınmasını öngörüyor. Bir markanın çatısı altına girmek, sizin işletmenizin belge yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
- Ne satın alıyorsunuz? Marka bilinirliği, rapor yazılımı, eğitim, kurumsal anlaşmalar gibi kalemlerin sözleşmede yazılı ve ölçülebilir olup olmadığına bakın.
- Kontrol kimde? Fiyatlandırma, bölge koruması, cihaz ve yazılım seçimi, sözleşmenin feshi ve marka adının dijital hesaplardaki kullanımı sözleşmede nasıl düzenlenmiş?
- Bağımsız modelde eksik ne kalır? Bilinirliği, süreç dokümantasyonunu ve yazılım altyapısını kendiniz kurarsınız. Buna karşılık karar yetkisi ve marka sizde kalır.
Sözleşmeyi imzalamadan önce bir avukata inceletmeniz, rakamlara ise yalnızca yazılı tekliflere bakarak karar vermeniz en sağlıklısıdır.
Ekipman ve personel: şart olan ve size kalan
Mevzuatta şart olarak geçenler:
- Yürürlükteki yönetmelik: TSE hizmet yeterlilik belgesi ve raporun TSE'nin ilgili standardında belirlenen hususları içermesi. Belge için aranan teknik şartlar standardın kendisinde yer alır.
- Taslak (yürürlükte değil): her iş yerinde mesleki yeterlilik belgeli teknik sorumlu, mesleki sorumluluk sigortası, raporların Bakanlık sistemiyle uyumlu yazılımla düzenlenmesi.
İşletmenin karar vereceği konular: Hangi muayene hizmetlerini sunacağınız, standardın şartlarını hangi marka ve modelde cihazlarla karşılayacağınız, kaç kanal ya da lift kuracağınız, kaç personelle çalışacağınız ve hangi rapor yazılımını kullanacağınız. Bu konularda kesin bir liste veren kaynaklara karşı dikkatli olun; bağlayıcı olan standart metni ve yürürlükteki mevzuattır.
Açılıştan önce dijital hazırlık
Ruhsat ve belge süreçleri ilerlerken dijital altyapıyı da paralel olarak hazırlarsanız, kapıyı açtığınız gün sizi arayan biri sizi bulabilir:
- Google İşletme Profili: Profili açılış tarihine yakın, gerçek adres ve tabela adıyla oluşturun. Adımları Google İşletme Profili açma rehberimiz anlatıyor; görünürlüğü artırmak için Google Haritalar rehberimiz bir sonraki adım.
- Web sitesi: Hizmet listesi, fiyat ilanı ve belge bilgileri için bir site hazırlayın. Taslak, hizmet bedellerinin varsa internet sitesinde ilan edilmesini öngörüyor. Neleri içermesi gerektiğini oto ekspertiz web sitesi kontrol listemiz adım adım sıralıyor.
- Yorumlar ve ölçüm: İlk müşterilerden itibaren yorum isteme sürecini ve arama, yol tarifi gibi talepleri ölçen kurulumu baştan planlayın.
Sektöre özel kanal planı için oto ekspertiz firmaları için dijital pazarlama sayfamıza göz atabilirsiniz.
*Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya mali tavsiye değildir. Mevzuat ve özellikle taslak düzenleme değişebilir; yatırım kararından önce ilgili kurumlardan ve uzmanlardan güncel bilgi alın.*
Yeni açılacak ekspertiz işletmeniz için açılıştan önce dijital hazırlığı (Google İşletme Profili, web sitesi, ölçüm) planlamak isterseniz bize yazın.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik (27.08.2024, sayı 32645)
- İSTESOB, 112 Nolu Genelge (11.05.2026): Motorlu Kara Taşıtı Ekspertiz Hizmetleri Yönetmelik Taslağı Hakkında ve genelge ekindeki taslak metin (PDF)
- Türk Standardları Enstitüsü, Hizmet Yeterlilik Belgelendirme
- Türk Standardları Enstitüsü, Hizmet Yeterlilik Belgesi (HYB) için nasıl yeni başvuru yapabilirim?
- Türk Standardları Enstitüsü, Hizmet Yeterlilik Belgemin (HYB) süresi doldu, ne yapmalıyım?
- Mevzuat Bilgi Sistemi, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun
- Mevzuat Bilgi Sistemi, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik
- Gelir İdaresi Başkanlığı, İşe Başlama/Bırakma ve Değişiklik Bildirimi broşürü